Steeds meer vrouwen komen in aanraking met justitie. Het aandeel jonge meisjes in de criminaliteit is de laatste jaren zelfs flink gestegen. Het klinkt als een cynische vorm van emancipatie, maar wat kan justitie doen?
Anne-Marie Slotboom, onderzoeker en universitair docent op de afdeling strafrecht en criminologie van de Vrije Universiteit Amsterdam, doet onderzoek naar de aanpak van delinquente meisjes tussen de 12 en 18 jaar. Binnenkort verschijnt het rapport “De aanpak van delinquente meisjes, achtergrond, risicofactoren en interventies”, dat zij in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie centrum (WODC) uitvoert.
Noodzakelijk
“Je hoort mensen vaak roepen: Vrouwen zijn geëmancipeerd, en dat uit zich ook in crimineel gedrag. Ik denk niet dat meisjes daadwerkelijk bezig zijn met een criminele inhaalslag“, zo meent Slotboom. De criminaliteit onder meisjes is, als we kijken naar de politiecijfers, de laatste jaren weliswaar flink toegenomen. Maar het aandeel van deze meisjes binnen de totale criminaliteit blijft nog steeds relatief klein. In 2006 waren er naar schatting 6000 meisjes geregistreerd als verdachte, terwijl dit aantal bij jongens rond de 24.000 ligt.
In Nederland is er nog maar weinig bekend over de criminaliteit en interventie van jonge meisjes. Een algemeen strategisch beleid voor behandelmethodes vanuit justitie ontbreekt. Onderzoek naar deze groep is volgens Slotboom dan ook echt noodzakelijk. “Deze meisjes blijven, in tegenstelling tot de meeste jongens, na adolescentie kampen met veel andere problemen. Zo raken veel meisjes eerder zwanger, hebben zij vaak relaties die slecht lopen, of kampen ze met verslaving- en of financiële problemen. Als we dus nu geen onderzoek doen naar deze groep, verdwijnen ze weliswaar voor justitie uit beeld, maar zullen de problemen in de zorg blijven voortbestaan.”
Profiel
Om wat voor soort meisjes gaat het eigenlijk? Het gaat om een groep die, vaker dan de meeste jongens, last heeft van angsten en depressies. De meisjes zijn veelal ernstig getraumatiseerd door bijvoorbeeld seksueel misbruik. Opvallend is ook dat een ernstig verstoorde relatie met de moeder, voor deze meisjes de kans op delinquent gedrag sterk kan vergroten.
“In de media wordt vaak bericht dat deze groep jonge meisjes steeds gewelddadiger worden. Toch is dat niet direct af te leiden uit de strafdossiers. Het gaat veelal om kleine, minder ernstige delicten. Kleding die bij de H&M wordt meegenomen, spijbelgedrag of in het ergste geval, lichte mishandeling. Natuurlijk zijn daar altijd uitzonderingen bij, zo zijn er inderdaad dames die een gewelddadige mishandeling op hun naam hebben staan, maar dat is in verhouding nog steeds veel minder dan bij jongens.”
Interventies
Moeten er voor deze meisjes dan eigenlijk wel aparte behandelmethoden komen? Daar zijn eigenlijk twee verschillende visies over. Heel simpel gesteld, volgens de ene visie moet justitie meisjes hetzelfde behandelen als jongens. Jonge criminele meisjes en jongens zouden namelijk vaak dezelfde problemen hebben; een vervelende thuissituatie of alcoholmisbruik. Volgens tegenstanders van deze visie zijn meisjes juist heel anders en behoeven ze een andere aanpak.
“Meisjes binden zich vaak moeilijker dan jongens aan een behandeling. Het duurt langer voordat ze iemand in vertrouwen nemen en hun verhaal vertellen. Jongens zijn vaak iets instrumenteler, en denken vaak ik zit hier dus moet ik me dan ook maar laten behandelen. Meisjes lijken in een aantal opzichten wel op jongens lijken, bijvoorbeeld qua achtergrond, maar onderscheiden zich op belangrijke vlakken voor behandeling.”
Multi Systeemtherapie
Volgens Slotboom, is er bij de behandeling van meisjes in de Verenigde Staten al veel succes geboekt met de zogenaamde Multi Systeemtherapie. Hierbij wordt het hele gezin betrokken, om zo de probleemsituatie van binnenuit aan te pakken. Voordat justitie zich uitspreekt over het onderzoek, blijft Slotboom nog enigszins geheimzinnig over haar adviezen. “Daarvoor zul je moeten wachten tot publicatie van het rapport,” lacht ze.
Vooralsnog heeft Slotboom genoeg te doen. Na afronding van dit onderzoek, zal eind 2010 ook het nieuwe boek Criminele meisjes en vrouwen, uitgebracht worden. “Ik heb het verschil tussen jongens en meisjes altijd zeer interessant gevonden. Delinquente meisjes worden vaak als slachtoffer gezien. Maar de verantwoordelijkheid moet niet alleen maar daarop afgeschoven te worden. Ook meisjes zijn daders, deze gedachtegang helpt ook om deze meisjes weerbaarder te maken.”
Tags: criminaliteit, meisjes, Slotboom, WODC
Meer literatuur over criminaliteit en meisjes (boeken, artikelen, onderzoeken), vind je bij Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis:
http://tinyurl.com/487xv3r