Het kabinet Rutte wil de afstand tussen scholen en coffeeshops tot minimaal 350 meter terugbrengen. Daarnaast moeten coffeeshops besloten clubs worden die alleen toegankelijk zijn voor meerderjarige inwoners van Nederland op vertoon van een clubpas. Voor Leiden zou dit nieuwe beleid grote gevolgen hebben, het zou neerkomen op de sluiting van bijna alle elf coffeeshops.
Eerder dit jaar maakte NRC Handelsblad een inventarisatie van het aantal coffeeshop dat zal moeten sluiten als gevolg van deze nieuwe regels. Met de toepassing van het afstandscriterium zou bijna 60% van alle coffeeshops in Nederland moeten sluiten. De gevolgen zouden het grootst merkbaar zijn in Amsterdam, Leeuwarden en Leiden.
Volgens hen zal het in Leiden neerkomen op de sluiting van negen van de elf coffeeshops. In de inventarisatie van NRC is gekeken naar een loopafstand van 350 meter tussen de shops en de scholen.
Bij deze nieuwe maatregel zijn verschillende vragen die men kan stellen. Bedoelt het kabinet met het afstandscriterium 350 meter hemelsbreed of loopafstand? En de afstand tot scholen, zijn dit middelbare scholen? Of ook basisscholen, speciaal onderwijs en peuterspeelzalen? Een vraag die het NRC zich terecht ook stelt.
Politiek
Elze ’t Hart, gemeenteraadslid voor D66 in Leiden, raakt niet uitgesproken over de nieuwe maatregel. Ze vindt het wetsvoorstel onaanvaardbaar en niet effectief voor het coffeeshopbeleid in Leiden. “ In Leiden zijn coffeeshops open van 16.00 uur tot 22.00 uur, dit valt dus buiten de reguliere schooltijd. Daarnaast moeten de bezoekers van de shop minimaal 18 jaar oud zijn, scholieren kunnen dus überhaupt geen drugs halen .”
Patrick Meijer, gemeenteraadslid voor het CDA in Leiden, is het niet met ’t Hart eens. “Het is goed dat de overheid een signaal af wil geven, want het is niet normaal om op jonge leeftijd met drugs bezig te zijn.” Het argument dat de meeste scholieren vanwege hun leeftijd geen softdrugs kunnen halen in de shops, houdt niet stand bij Meijer: “Als jongeren graag drugs willen en het niet zelf kunnen halen, dan vragen ze het wel aan hun vriendjes die wel 18 jaar zijn.”
Wat betreft het drugsbeleid in Nederland moeten we realistisch zijn, vindt Meijer. “We kunnen niet ontkennen dat de problematiek in Nederland wat betreft drugs aanwezig is. Dat wordt niet meer of minder door het invoeren van enkel dit afstandscriterium, maar het is een eerste stap.” Meijer pleit voor een bredere aanpak van het probleem, ook aan de achterkant moet drugsbeleid worden aangepakt. Op zijn weblog schrijft hij het volgende:
“Coffeeshops veroorzaken op drie manieren overlast en onveiligheid. Aan de voordeur, door rondhangende of juist snel aan- en afrijdende klanten met brommers en auto’s. Aan de achterdeur, doordat daar drugshandelaars hun criminele activiteiten ontplooien, en bij de plantages zelf. Die laatste zijn vaak op zeer gevaarlijke wijze gevestigd in gewone woningen.”
Vereniging van Leidse Cannabisdetailisten
Eerder dit jaar zei Jack Stikvoort, woordvoerder van de Vereniging van Leidse Cannabisdetailisten (VLC), niet te vrezen voor de gevolgen voor de shops in Leiden. Hij legt in het Leidsch Dagblad uit dat de coffeeshops in Leiden alleen open zijn tussen 16.00 en 22.00 uur, dus buiten de schooltijden. Op deze manier komen scholieren niet in aanraking met softdrugs. Dit systeem is door verschillende gemeenten geprezen en overgenomen. Volgens hem kennen veel omliggende gemeentes het Leidse systeem.
Nu zegt Stikvoort over het voorstel dat het voor Leiden niet zo’n vaart zal lopen. “Het wetsvoorstel is niet van toegevoegde waarde voor het Leidse stelsel. De maatregel schiet zijn doel voorbij, vanwege de beperkte openingstijden.” Ook geeft hij aan dat ze überhaupt maar af moeten wachten of er een brief vanuit de gemeente gaat komen met de nieuwe plannen. “We zijn er niet bang voor en daarnaast is het ook nog erg prematuur om hier iets over te zeggen.”
Ongeveer tien jaar geleden hebben de coffeeshops samen met de gemeente besloten om de openingstijden van de shops aan te passen naar 16.00 uur tot 22.00 uur. Ook is de gemeente betrokken geweest bij de locaties van de coffeeshops, ze zijn bewust allemaal naar het centrum van de stad gehaald. Zowel voor de coffeeshops als voor de gemeente is dit een prettige samenwerking geweest, legt Stikvoort uit.
Onaanvaardbaar beleid
Over de gevolgen van de mogelijke invoering van het wetsvoorstel is Stikvoort duidelijk, “Als het voorstel wordt doorgevoerd dan zal de handel ondergronds gaan en dat kan vervelende gevolgen hebben, er zal nog maar weinig controle en zicht zijn op het probleem. Daarnaast zal de politie meer mensen in moeten gaan zetten om zicht te houden op de handel, dit brengt weer hoge kosten met zich mee. Het is maar de vraag of de politie daar op zit te wachten”, legt Stikvoort uit.
Ook ’t Hart ziet het wetsvoorstel niet zomaar van kracht worden. “Het is een onaanvaardbaar beleid.” Volgens haar heeft ook de burgemeester gezegd dat het een zorgelijke situatie voor Leiden op kan leveren. “We zullen ons in de gemeenteraad hard maken om het voorstel tegen te houden.”
Den Haag
Het afstandscriterium werd in Den Haag al eerder doorgevoerd, namelijk in 1997. Daar werken ze met een afstandsregel van 500 meter tussen coffeeshops onderling en tussen coffeeshops en middelbare scholen, later werd dit bijgesteld naar 250 meter en daarnaast mochten de shops niet meer in het zicht vallen van scholen. Met deze maatregel verloor Den Haag 47 van de 87 coffeeshops. De Groene Amsterdammer schrijft deze week dat Jozias van Aartsen, burgemeester Den Haag, werkt aan plannen om onder meer de overconcentratie van de shops in bepaalde wijken terug te dringen.
Debat
Over de exacte invulling van het nieuwe wetsvoorstel bestaat nog geen duidelijkheid, hier moet nog over gedebatteerd worden. Er zal dan met name gesproken worden over de duiding van de afstandsregel en de vraag of het een landelijke of lokale regel moet worden.
In de bovenstaande kaart zijn alle coffeeshops, basisscholen en middelbare scholen in Leiden opgenomen. Door te klikken op bijvoorbeeld een basisschool is te zien of een coffeeshop in de buurt dicht zal moeten bij de invoering van de regel.
In het kaartje is de afstand tussen de scholen en coffeeshops hemelsbreed gemeten. Het kan zijn dat het kabinet bij de invoering van het wetsvoorstel besluit om de afstanden op loopafstand te meten. In dat geval zullen een aantal coffeeshops in Leiden toch open kunnen blijven.
Bijzonder grappig die voorstander van de 350-meter regel, Patrick Meijer: “Als jongeren graag drugs willen en het niet zelf kunnen halen, dan vragen ze het wel aan hun vriendjes die wel 18 jaar zijn.”
Maar als ze graag drugs willen, is 350 meter op de scooter toch echt te veel gevraagd zeker….