“De eerste dagen kijken de meesten alleen maar verdoofd voor zich uit,” zegt Frederieke (48), vrijwilligerster bij een Blijf van mijn lijf huis. Veel van de vrouwen zijn van allochtone afkomst en hebben te maken met eergerelateerd geweld.
Deze week debatteert de Tweede Kamercommissie Veiligheid en Justitie over de slotrapportage van een onderzoeksprogramma en over huwelijksdwang en achterlating. Arabist en turkoloog Rob Ermers, vindt de aanpak van de Tweede Kamer verkeerd.
Familie
“Er is sprake van eerverlies van een vrouw of meisje als zij in haar houding en/of gedrag de grenzen overtreedt van het ‘zedelijk fatsoen’. Wat de grenzen zijn, is bepaald door haar familie en/of gemeenschap.” Dit staat te lezen op de website die voor hulpverleners en andere betrokkenen is opgezet. Het geven van meer informatie aan slachtoffers en andere betrokkenen was een van de doelen van het onderzoeksprogramma.
In Nederland wordt eergerelateerd geweld vaak geassocieerd met de term eerwraak: de moord op –meestal – een familielid. Eerwraak komt heel zelden voor en doet geen recht aan de problematiek. In de meeste gevallen loopt het niet uit op moord. Daarnaast zijn het niet alleen vrouwen die het slachtoffer worden, ook (homoseksuele) jongens en mannen hebben te maken met de problemen.
In de rapportage die vandaag wordt besproken in de Kamercommissie, staat dat er veel is bereikt op landelijk en lokaal niveau. Er is een nieuwe meldcode en politie en justitie kunnen nu werken met een aanwijzing huiselijk- en eergerelateerd geweld. Daarnaast is er veel onderzoek gedaan en wordt vaker de hulp van deskundigen ingezet.
Een van die deskundigen, de arabist Rob Ermers, vindt dat er nog steeds te weinig inhoudelijke kennis is binnen de politiek. “De discussie mist inhoudelijke vragen zoals: Hoe zitten families in elkaar? Welke andere problemen spelen er? Wat zijn de culturele verschillen?” Ermers legt uit dat eergerelateerd geweld niet als iets losstaand moet worden besproken. “Het gaat om geweld en per zaak moet worden bekeken wat er echt aan de hand is.”
Motief
Rob Ermers is als deskundige betrokken bij diverse projecten, maar schreef niet mee aan de slotrapportage eergerelateerd geweld. Hij windt zich op over de aanwijzing van het openbaar ministerie waarin staat dat eergerelateerd geweld speciale aandacht moet krijgen. De aanwijzing geeft invulling aan “lokale samenwerking tussen politie, OM en reclassering.” Er staat dat eergerelateerd geweld moet worden onderscheiden van ander huiselijk geweld omdat er een andere aanpak nodig is. Ermers is van mening dat deze werkwijze nadelig is voor de rechtsgang.
“De rechter zal altijd naar het motief van de dader luisteren. Het motief kan worden begrepen, maar het gewelddadige gedrag wordt afgekeurd.” Ermers geeft aan dat eer een motief is, zoals er velen andere motieven zijn. “Een vader mag zijn dochter best tot de orde roepen, maar geweld mag natuurlijk niet gebruikt worden. Er mag geen verschil zijn tussen een Nederlandse of Turkse vader die ruzie met zijn dochter heeft. Er moet niet met twee maten worden gemeten.”
Huwelijksdwang
Volgens Ermers worden in het Kamerdebat te veel onderwerpen op een hoop gegooid die niet per se met elkaar in verband staan. Bijvoorbeeld de kwestie huwelijksdwang: “Het stereotype beeld is dat huwelijken in het Midden-Oosten altijd onder dwang plaatsvinden. Dit zou dan ook eergerelateerd geweld zijn, maar dat klopt niet. Hetzelfde geldt voor huwelijksachterlating: dit heeft doorgaans niet met eer te maken maar met andere problemen binnen de familie.”
In een van de stukken die vandaag in de Kamercommissie wordt besproken zegt de Minister van Justitie hetzelfde als Ermers: “Eergerelateerd geweld, huwelijksdwang en achterlating kunnen elkaar overlappen maar kennen ook hun eigen problematiek en vergen een deels verschillende aanpak.” De brief van de toenmalige minister van Justitie, Hirsch Ballin, wordt besproken in het kader van het agendapunt huwelijksdwang en achterlating.
Ermers beseft dat hij een andere opvatting heeft dan gangbaar is. “Begrijp me goed, ik ben voor goede opvang en het oplossen van problemen. Hiervoor is het wel nodig om goed te kijken naar de oorzaak van dit leed. Dat kan eer zijn, maar vaak gaat het om veel complexere problemen en situaties.”
Frederieke van het Blijf van mijn Lijfhuis is blij met de Turkse portier voor de deur van het opvanghuis: “Hij snapt tenminste waar het om gaat. Bovendien is hij homo en heeft hij wel wat meegemaakt.”
Vandaag is het debat in de openbare Kamercommissie live te volgen tussen 13:30 -16:30 uur.
Tags: Debat, eerwraak, Huiselijk geweld, Huwelijksdrang, Tweede Kamer