(Klik op de icoontjes om de data te sorteren, filteren of op te slaan)

• Dezelfde cijfers, een ander perspectief

  Een ander perspectief op cijfers kan voor verrassende inzichten zorgen. Het aantal delicten dat plaatsvindt in een gemeente staat in relatie met het aantal inwoners van een stad. Door het absolute aantal delicten af te zetten tegen het aantal inwoners krijg je het relatieve criminaliteitscijfer. In grote stad Den Haag hebben van elke 10.000 inwoners er 75 last gehad van woninginbraak. In kleinere gemeente Zoetermeer hebben per 10.00 inwoners er 60 last gehad van woninginbraak. Als je criminaliteitscijfers op deze manier bekijkt, maakt het niet meer uit hoe groot de stad is. Wil je criminaliteit in gemeenten vergelijken dan is het dus verstandig deze relatieve cijfers te bekijken.

  In Rotterdam en Eindhoven voelen mensen zich niet zo veilig op straat, dat komt mede doordat er veel gevallen van mishandeling in deze steden voorkomen. Echter is de hoeveelheid mishandelingen per 10.000 inwoners in Hoogezand-Sappermeer ongeveer net zo groot. In Groningen zelfs groter. Van elke 10.000 inwoners van Rotterdam zijn er in een jaar 65 bedreigd, en in Hoogezand Sappermeer 63. Dat inwoners van Rotterdam zich onveilig voelen doordat zij het gevoel hebben elk moment mishandeld te kunnen worden is dus overdreven. Of in Hoogezand-Sappermeer zou men zich vanaf nu ook flink onveiliger moeten gaan voelen.

• Wat zijn opvallende zaken?

  De relatieve cijfers van achttien delicten zijn voor de drie grootste gemeenten per provincie onder elkaar gezet. Hierboven is het mogelijk de cijfers te bekijken en op verschillende manieren te sorteren. Dit zijn enkele opvallende zaken:

  • Alcohol in het verkeer komt vaak voor in grote steden, Rotterdam en Den Haag staan met 83 en 63 gevallen per 10.000 inwoners bovenaan. Echter is ook de gemeente Stichtse Vecht met 53 op de 10.000 inwoners in de top drie te vinden. Dit is een van de kleinere gemeenten uit de steekproef, maar ook de rijkste.
  • Brandstichting komt relatief veel voor in Assen, Hoogeveen en Emmen, er zijn respectievelijk 12, 10 en 9 gevallen per 10.000 inwoners. Deze drie Drentse gemeenten liggen vrij dicht bij elkaar, ze vormen een driehoek. Relatief weinig brandstichting komt voor in Amsterdam, de grootste stad van Nederland staat in een lijst met relatieve cijfers dus ook weleens onderaan. Ook in nieuwbouwstad Almere zijn relatief weinig gevallen van brandstichting in de politiecijfers terecht gekomen.
  • De kans op diefstal van een motorvoertuig is het grootst in zuidelijke gemeenten: Maastricht, Eindhoven en Nijmegen staan bovenaan de lijst. In het noorden van het land, met de gemeenten Heerenveen, Oldambt en de Noordoostpolder is de kans op diefstal van een motorvoertuig het kleinst.
  • Het cijfer voor huisvredebreuk van Groningen, 10 per 10.000 inwoners, steekt enorm boven de andere gemeenten uit. Deze nummer één van de lijst heeft dubbel zo veel gevallen van huisvredebreuk dan de nummer twee en drie, Leeuwarden en Utrecht, die dicht bij elkaar liggen.
  • De cijfers voor mishandeling liggen voor alle gemeenten dicht bij elkaar en zijn vrij hoog. De noordelijke gemeenten Hoogeveen en Leeuwarden staan bovenaan.
  • In Rotterdam vinden veruit de meeste openlijk geweldsdelicten plaats, 15 per 10.00 inwoners. In de kleine gemeenten Noordoostpolder en Hoogeveen vindt vrijwel geen openlijk geweld plaats.
  • Straatroof vindt voornamelijk plaats in de grote steden, kleine gemeenten in het noorden van het land hebben hier amper last van.
  • Alle gemeenten hebben veel te maken met vernielingen. Vreemd genoeg staat Hoogeveen bovenaan. Amsterdam staat in dit rijtje vrijwel onderaan, tussen de rijke gemeente Stichtse Vecht en de Oost-Groningse gemeente Oldambt.
  • De kans dat je zakken gerold worden is in Maastricht ongeveer even groot als in Amsterdam, terwijl deze steden een heel ander karakter hebben.
  • Zedenmisdrijven vinden verrassend genoeg relatief vaak plaats in Assen, er zijn 12 gevallen per 10.000 inwoners.

• En hoe zijn die te verklaren?

  ‘Alles leuk en aardig, maar in Groningen heeft de politie vast een actie uitgevoerd waardoor er meer winkeldieven in de kraag zijn gegrepen, de cijfers zijn vertekend.’ Dit zou best het geval kunnen zijn. Ook is het interessant te weten of men op de hoogte is van deze relatief grote/kleine relatieve getallen. Navraag bij de betrokken gemeenten en politie leverde het volgende op:

  • Alcohol in het verkeer is een probleem dat bij de politieregio waarin Stichtse Vecht valt bekend is, zij hebben extra controles gehouden op de N201. Eerder gebeurden daar namelijk veel ongelukken waar alcohol in het spel was. De cijfers laten daarom nog steeds veel alcohol in het spel zien, maar nu bij aanhoudingen en minder bij ongelukken.
  • Dat Almere een nieuwbouwstad is, is een belangrijke verklaring waarom het cijfer voor brandstichting laag is, geeft een woordvoerder van de gemeente aan. Nieuwbouw vat nu eenmaal minder snel vlam.
  • De gemeente Hoogeveen heeft geen idee waar de hoge cijfers voor vernielingen en mishandeling vandaan komen. Het is wel onder de aandacht van de politie en gemeente. Ze proberen met behulp van cameratoezicht en jongerenwerkers de vernielingen terug te dringen. Ook zetten ze in het weekend horecapolitie in tegen uitgaansgeweld.
  • Het hoge cijfer voor straatroof in grote steden kan verklaard worden door het grote aandeel toeristen dat hier komt. Gemeente Amsterdam: “Er komen hier vier miljoen toeristen per jaar. Deze mensen lopen vaak met veel kostbaarheden op straat en zijn dus een geliefd doelwit, bovendien lopen ze vaak wat verdwaasd rond omdat ze de weg niet weten.” Het weggrissen van smartphones uit de handen van mensen is een vorm van straatroof die momenteel veel voorkomt. Amsterdam heeft een speciaal team dat toeristen en uitgaanspubliek helpt aangifte te doen van straatroof, het hoge cijfer kan dus ook door hoge registratiebereidheid vertekend zijn.
  • Ook de politie Maastricht geeft aan dat de delicten waar zij hoog op scoren mogelijk te maken hebben met het internationale karakter van de stad, zakkenrollers hebben het op toeristen gemunt. Diefstal van motorvoertuigen is volgens hen een registratievertekening. Zo wordt bij de pleegplaats regelmatig de plaats ingevuld waar het politiebureau zich bevindt (vaak Maastricht), terwijl de motor misschien niet in Maastricht zelf is gestolen.

  Voor verreweg de meeste zaken die als opvallend uit de bus kwamen, hadden zowel politie als gemeenten geen verklaring. Dit blijkt wel uit de volgende ‘verklaringen’:

  • De politie Utrecht zegt als antwoord op een vraag over het hoge cijfer voor aantasting van de openbare orde het volgende: “Aantasting van de openbare orde is een algemeen begrip en zegt niet zoveel. Kijk je bijvoorbeeld naar straatroven en overvallen dan had je in Amsterdam de grootste kans om slachtoffer te worden. De cijfers hoeven dus niet te betekenen dat de ene stad veiliger is dan de andere.”
  • Gemeente Oldambt over het lage cijfer voor overvallen: “Ja hoor, hier staat bij het Lokaal Criminaliteits- en Veiligheidsbeeld achter de categorie ‘overvallen’ dat het cijfer 0 is.” Toch valt er volgens de woordvoerder in de gemeente wel degelijk iets te halen. “In Winschoten is sowieso een groot winkelaanbod en er zijn ook veel banken. Ik weet niet of er in de gemeente ook bewoners uit de Quote 500 voorkomen, maar ja, bij overvallen gaat het ook niet altijd om hele grote bedragen.”
  • En het standaard antwoord dat alle woordvoerders klaar hadden liggen luidt bij vrijwel alle politiekorpsen en gemeenten: “het zou mogelijk ook te maken kunnen hebben met het aangiftebeleid.” Bewijs hiervan kon echter niemand aanvoeren.

• Conclusie: politie heeft vaak geen benul

  Opvallende cijfers zijn voorgelegd aan de politie en gemeenten. Speciale politieacties, voorlichting vanuit de gemeente of een pyromaan of serieverkrachter kunnen immers de cijfers vertekend hebben. Hoewel enkele mogelijke vertekeningen die de woordvoerders noemden best wel een verklaring kunnen zijn voor een flink hoog of laag aantal delicten, waren de meeste voorlichters verrast door de vragen. Weinig gemeenten en korpsen vergelijken zich op deze manier met elkaar, er wordt enkel naar overeenkomsten in absolute cijfers gekeken. Zo vergelijkt Almere zich weleens met Zoetermeer. Ook de vier grote steden hebben regelmatig een gezamenlijke aanpak rondom gemeenschappelijke ‘pijnpunten’ zoals geweld.
  Relatieve cijfers worden blijkbaar niet bekeken, laat staan dat er beleid op wordt gemaakt. Groningen had er dan ook geen benul van dat zij dubbel zo veel gevallen van huisvredebreuk per 10.000 mensen hebben dan alle grote steden. Ze waren zelfs ietwat geïrriteerd toen er om een verklaring werd gevraagd.

  Absolute cijfers vertellen niet het hele verhaal. Relatieve cijfers wellicht ook niet, maar het is wel een goede methode om gemeenten onderling te vergelijken. Het vult gegevens over absolute cijfers aan. Zo kunnen er problemen aangepakt worden die anders onder de radar blijven onder het motto ‘in Rotterdam/Arnhem/Maastricht/… vindt er meer inbraak/mishandeling/zakkenrollen plaats’. Ook kan er samengewerkt worden op terreinen of met gemeenten die op het eerste gezicht niet logisch lijken. Op basis van relatieve cijfers blijkt de gemeente Leeuwarden misschien overeen te komen met de gemeente Almere. Samen een strategie bedenken of kijken hoe het bij gemeenten gaat waar het wel goed gaat (ookal zijn die kleiner) kan heel nuttig zijn.

• Verantwoording

  De drie grootste gemeenten per provincie zijn hierboven vergeleken. Het voert te ver om alle gemeenten te analyseren, en om te laten zien wat er mogelijk is met relatieve cijfers is dit ook niet nodig. De delicten die geanalyseerd zijn, zijn veelvoorkomende delicten waarmee ‘gewone mensen’ te maken krijgen. Moord en doodslag is niet geanalyseerd omdat dit te weinig voorkomt om er een goede vergelijking van te kunnen maken. Ook drugsdelicten en andere, meer georganiseerde en minder plaatsgebonden misdaad als cybercriminaliteit zijn niet meegenomen.

  De cijfers komen uit de AD Misdaadmonitor 2010 en zijn gebaseerd op politiecijfers. Gegevens over inwoneraantallen komen van het Centraal Bureau van de Statistiek.

Geef een reactie