Na ruim drie decennia actief te zijn geweest in de drugshandel, keert Anton (55) zijn oude leven de rug toe. Als voorlichter bij het project Delinkwentie & Samenleving van Humanitas hoopt hij de jongeren van nu ervoor te behoeden dezelfde fouten te maken als hijzelf.
Anton kan volgende week voor de derde keer op dezelfde school voorlichting geven aan een klas met moeilijk opvoedbare kinderen. “Sinds ik een jaar geleden hiermee begon, merk ik dat mensen over mij gaan praten; mijn naam wordt een begrip. Dat was het al in de onderwereld, maar nu is het voor iets anders.” Vol trots laat hij het document zien met het verzoek van de school.
Tien kilo coke
Begin jaren zeventig komt Anton vanuit Suriname naar Rotterdam. Daar raakt hij al snel betrokken in de drugshandel op de West-Kruiskade, een winkelstraat die jarenlang berucht is om de drugsoverlast. Later gaat Anton ook xtc en cocaïne smokkelen. Door de jaren heen belandt hij regelmatig in de gevangenis voor uiteenlopende veroordelingen; van handel in cocaïne tot openstaande boetes.
Na zijn laatste gevangenisstraffen, waaronder vier jaar voor het bezit van tien kilo cocaïne, is Anton vastberaden zijn leven te beteren. “Iedere stap die ik in de jaren negentig heb gemaakt om drugsvrij te worden, heeft er toe geleid dat het nu zo is,” zegt Anton. “Ik wil niet meer gestoord worden in mijn hoofd, omdat ik een gestoord hoofd heb gehad. En ik weet wat de gevolgen kunnen zijn.”
Kakkerlakken
Jongeren die denken dat de bajes een hotel is, vertelt hij dat veroordeelden die zo praten “als jongen de gevangenis in gaan en als meisje eruit komen.” In de bak worden pedo’s en verkrachters door vier of vijf man tegelijk ‘aangepakt’ en ’s avonds hoor je de nieuwelingen huilen in hun cel. Zoals Anton al vroeg op straat leert: “de bajes is niet bedoeld voor kakkerlakken en muizen.”
Vooral onder VMBO-scholieren merkt hij dat sommige op het randje van de criminaliteit zitten. “Ze zijn onzeker, lopen mee met de rest en willen weten wie ze zijn.” Uiteindelijk probeert Anton op die jongeren over te brengen dat ze vooral dicht bij zichzelf moeten blijven en zelf moeten doorgronden waarom ze soms boos zijn. “Die kleine dingen zijn van belang.”
Kleingeld
Ook bij Anton begint het klein. Als jongentje steelt hij soms geld van zijn oma. Later breekt hij ook in bij haar vriendinnen. Volgens Anton zitten in die kleine vergrijpen de kiem van zijn latere criminele carrière. Hij is er zeker van dat hij een ander leven zou hebben als hij toen een gesprek had gehad met een ervaringsdeskundige. “Dan was ik misschien een bekende Nederlander geworden.”
Anton herkent zichzelf in de scholieren die hij spreekt. Jongeren die thuis problemen hebben, komen op school om te ontspannen. “Dat had ik ook. Ik stal thuis, en werd daarvoor gestraft. Op school dacht ik dan vaak aan wat er thuis op me stond te wachten.” Jongeren die met die frustraties rondlopen, komen volgens Anton vaak in de problemen. “Zo’n kind leeft op een eiland en kan niet normaal functioneren.”
Verwerking
Dat de jongeren naar Anton luisteren, komt volgens hem doordat hij uit eigen ervaring weet wat er in hun hoofd afspeelt. “Het lijkt alsof ik aan het praten ben over dingen die gisteren, vandaag of op dit moment met hen gebeuren.” Achteraf bedanken velen hem voor zijn verhaal. “Soms staan ze om me heen en is er eigenlijk tijd tekort. Dus ze krijgen aardig wat mee.”
Door de voorlichtingen te geven meent hij ook beter met zijn eigen verleden om te kunnen gaan. “Het is best wel heftig als ik ze meeneem naar de tijd dat ik xtc smokkelde naar Amerika, op de Kruiskade dealde, of de tijd met mijn grootouders. Ik herleef het dan weer in mijn gedachten. Dat geeft me plezier, omdat het me voorheen heeft gefrustreerd. Het achtervolgde me en maakte me nerveus.”
Tweede kans
Soms komt Anton kennissen van vroeger tegen. Ze spreken dan hun respect uit over zijn nieuwe instelling. “Maar ik zoek hen niet meer op. Een terugval kan achter iedere hoek schuilen dus ik geef het geen energie.” Hij werkt nu weer aan zichzelf, maar is er naar eigen zeggen nog lang niet. “Ik geef het tijd om de wonden en het gemis dat in de loop der jaren is ontstaan, te laten genezen.”
“Ik heb geluk gehad,” meent Anton. “Ik heb altijd mijn beschermengel gehad. Veel mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, kunnen het niet navertellen; ze zijn hun tanden en verstand kwijt, of zijn dood. Tegen de jongeren die al fout bezig zijn, zeg ik dat ik niet weet of zij mijn geluk zullen hebben en dat ze moeten beseffen waar ze mee bezig zijn.” Zelf kijkt hij hoopvol en met veel blijdschap naar de toekomst. “Mijn ouders hebben continu voor mij gebeden. Voorheen was het een hele waslijst, maar nu is hun gebed iets korter geworden.”
Anton is een gefingeerde naam.
Tags: drugs, ervaringsdeskundige, gevangenis, voorlichting